မြန်မာ့နွေဦးတော်လှန်ရေးတွင် ပါဝင်သူတိုင်း၏ ခံနိုင်ရည်စွမ်း

‘မြန်မာ့နွေဦးတော်လှန်ရေးတွင် ပါဝင်သူတိုင်း၏ ခံနိုင်ရည်စွမ်း (Resilience) လိုအပ်မှုနဲ့ တည်ဆောက်ခြင်း’

Pi (TT)

မြန်မာ့နွေဦးတော်လှန်ရေးသည် ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုမှ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် ပြည်သူလူထုတရပ်လုံး၏ စုပေါင်းအားထုတ်မှုဖြစ်သည်။ ဤတော်လှန်ရေးသည် ရေတိုတိုက်ပွဲမဟုတ်ဘဲ ရှည်လျားသော ခရီးတခုဖြစ်ရာ ပါဝင်ပတ်သက်သူ အားလုံးဖြစ်ကြသည့် ပြည်သူများ၊ ရဲဘော်များ၊ ထောက်ပံ့သူများအတွက် ခံနိုင်ရည်စွမ်း (Resilience) သည် အလွန်အရေးကြီးလာပါသည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု၊ စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းမှုနှင့် မျှော်လင့်ချက်မဲ့မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သောကြောင့် ခံနိုင်ရည်စွမ်းကို စနစ်တကျ လေ့ကျင့်ပျိုးထောင်ရန် လိုအပ်ပါသည်။

ခံနိုင်ရည်စွမ်း (Resilience) ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။

ခံနိုင်ရည်စွမ်းဆိုသည်မှာ ခက်ခဲသော အခြေအနေများ၊ ဆိုးရွားသော အတွေ့အကြုံများ သို့မဟုတ် စိတ်ဖိစီးမှုများ ကြုံတွေ့ရသည့်အခါ ပြန်လည်နာလန်ထူနိုင်စွမ်း၊ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် နေထိုင်နိုင်စွမ်းနှင့် ပိုမိုခိုင်မာလာနိုင်စွမ်းတို့ကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းသည် ပြဿနာများကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနိုင်စွမ်း၊ စိတ်ဓာတ်မကျဘဲ ဆက်လက်ရပ်တည်နိုင်စွမ်းတို့ကို မြှင့်တင်ပေးသည်။ American Psychological Association (APA) က ခံနိုင်ရည်စွမ်းကို “ဘဝ၏ဒုက္ခအခက်အခဲများကို လိုက်လျောညီထွေစွာ နေထိုင်နိုင်ခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။

အဘယ်ကြောင့် ခံနိုင်ရည်စွမ်း လိုအပ်သနည်း။

တော်လှန်ရေးကာလသည် မရေရာမှုများ၊ ဆုံးရှုံးမှုများ၊ စိတ်ပျက်အားငယ်မှုများနှင့် ပြည့်နှက်နေသည်။

**စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုများ- စစ်အာဏာရှင်၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများ၊ ဖမ်းဆီးခံရမှုများ၊ သေဆုံးမှုများနှင့် နေရပ်စွန့်ခွာရမှုများသည် ပြည်သူများနှင့် ရဲဘော်များအပေါ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုများစွာ ဖြစ်စေသည်။ Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD)၊ စိုးရိမ်စိတ်နှင့် စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းမှုများ ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်။

**ကြာရှည်သော တိုက်ပွဲ- တော်လှန်ရေးသည် ချက်ချင်းအောင်မြင်နိုင်သော ကိစ္စမဟုတ်ဘဲ အချိန်ယူရသည့် ခရီးရှည်ဖြစ်သောကြောင့် စိတ်ရှည်သည်းခံမှုနှင့် မလျှော့သော ဇွဲလုံ့လ လိုအပ်သည်။

**မျှော်လင့်ချက်နှင့် လက်တွေ့- မျှော်လင့်ချက်မြင့်မားစွာဖြင့် စတင်ခဲ့သော်လည်း လက်တွေ့တွင် အခက်အခဲများစွာနှင့် ကြုံတွေ့ရသောအခါ စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။

**ထောက်ပံ့ရေး ကွင်းဆက် ပြတ်တောက်ခြင်း-

ထောက်ပံ့သူများအနေဖြင့်လည်း အန္တရာယ်များရှိမှု၊ ငွေကြေးအခက်အခဲများနှင့် စိတ်ဖိစီးမှုများကို ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့ရသည်။

ဤအခြေအနေများကြောင့် ခံနိုင်ရည်စွမ်းမရှိပါက စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းကာ တော်လှန်ရေးခရီးကို ဆက်လက်လျှောက်လှမ်းနိုင်တော့မည် မဟုတ်ပေ။

ခံနိုင်ရည်စွမ်း လေ့ကျင့်ပျိုးထောင်ခြင်း နည်းစနစ်များ-

ခံနိုင်ရည်စွမ်းသည် မွေးရာပါ ပါရမီတခုတည်းမဟုတ်ဘဲ လေ့ကျင့်ယူ၍ ရနိုင်သည့် စွမ်းရည်တခုဖြစ်သည်။ အောက်ပါနည်းစနစ်များသည် ခံနိုင်ရည်စွမ်းကို တည်ဆောက်ရာတွင် အထောက်အကူပြုနိုင်သည်။

၁။ မိမိကိုယ်ကို ဂရုစိုက်ခြင်း (Self-Care)

ခန္ဓာကိုယ်နှင့် စိတ်ကို ကျန်းမာအောင် ထိန်းသိမ်းခြင်းသည် ခံနိုင်ရည်စွမ်း၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်သည်။

**လုံလောက်စွာ အနားယူခြင်း: အိပ်ရေးဝခြင်းသည် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြန်လည်အားဖြည့်ရန် အရေးကြီးသည်။

**မျှတသော အစားအသောက်: အာဟာရပြည့်ဝသော အစားအသောက်များကို စားသုံးခြင်းဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ကို သန်မာစေသည်။

**ပုံမှန် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု: လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ အပြေးလေ့ကျင့်ခြင်း သို့မဟုတ် အခြားကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုများသည် စိတ်ဖိစီးမှုကို လျှော့ချပေးပြီး စိတ်ခံစားချက်ကို ကောင်းမွန်စေသည်။ (ဥပမာ။ ။American College of Sports Medicine (ACSM) ၏ လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ ပုံမှန်ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုသည် စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းမှုနှင့် စိုးရိမ်စိတ်ကို လျှော့ချပေးနိုင်သည်)။

**အနားယူခြင်းနှင့် အပန်းဖြေခြင်း: တေးဂီတနားထောင်ခြင်း၊ စာအုပ်ဖတ်ခြင်း သို့မဟုတ် သဘာဝနှင့် ထိတွေ့ခြင်းစသည့် မိမိနှစ်သက်ရာ လှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် စိတ်ကို လန်းဆန်းစေသည်။

၂။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခွန်အားမြှင့်တင်ခြင်း

**အမြင်သဘောထား ပြောင်းလဲခြင်း (Cognitive Reframing): အဖြစ်အပျက်ဆိုးများကို အခြားရှုထောင့်မှ ကြည့်မြင်တတ်အောင် လေ့ကျင့်ခြင်း။ ဥပမာ- ဆုံးရှုံးမှုတခုကို ကြုံတွေ့ရလျှင် “ငါ ဒါကို ကျော်ဖြတ်နိုင်တယ်၊ ဒီအတွေ့အကြုံကနေ သင်ခန်းစာယူပြီး ပိုပြီး သန်မာလာမယ်” ဟု တွေးတောခြင်း။ (Dr. Aaron Beck ၏ Cognitive Behavioral Therapy (CBT) နည်းလမ်းများသည် အတွေးပုံစံများကို ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် စိတ်ခံစားမှုများကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် အဓိကထားသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်)။

**ကျေးဇူးတင်တတ်ခြင်း (Gratitude): နေ့စဉ်ဘဝတွင် ကျေးဇူးတင်စရာများကို မှတ်သားခြင်း သို့မဟုတ် တွေးတောခြင်းဖြင့် အပြုသဘောဆောင်သော စိတ်ခံစားချက်များကို မြှင့်တင်ပေးသည်။

**လက်ရှိအခြေအနေကို လက်ခံခြင်း (Acceptance): မိမိထိန်းချုပ်၍မရနိုင်သော အရာများကို လက်ခံနိုင်အောင် ကြိုးစားခြင်း။ ၎င်းသည် စိတ်ဖိစီးမှုကို လျှော့ချရန် အရေးကြီးသည်။

**ပန်းတိုင်ငယ်များ သတ်မှတ်ခြင်း: ကြီးမားသောပန်းတိုင်ကို ချက်ချင်းမရောက်နိုင်သေးသည့်တိုင် နေ့စဉ်လုပ်ဆောင်နိုင်သည့် ပန်းတိုင်ငယ်လေးများ သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းတို့ကို အောင်မြင်အောင် လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် စိတ်ဓာတ်ကို မြှင့်တင်နိုင်သည်။

၃။ လူမှုဆက်ဆံရေး ထူထောင်ခြင်းနှင့် အားဖြည့်ပေးခြင်း

**ခိုင်မာသော ဆက်ဆံရေးများ ထူထောင်ခြင်း: မိသားစုဝင်များ၊ သူငယ်ချင်းများ သို့မဟုတ် ယုံကြည်ရသော လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ခိုင်မာအောင် ထားရှိခြင်း။ စိတ်ခံစားမှုများကို မျှဝေခြင်းနှင့် အချင်းချင်း အားပေးကူညီခြင်းဖြင့် အထီးကျန်ဆန်မှုကို လျှော့ချနိုင်သည်။

*အဖွဲ့အစည်းနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း: တော်လှန်ရေးတွင် ပါဝင်ပတ်သက်သူချင်း အချင်းချင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းသည် အားအင်များ ရရှိစေသည်။ (Emile Durkheim ၏ လူမှုရေး သီအိုရီများက လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းနှင့် ချိတ်ဆက်မှုသည် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးအတွက် အရေးကြီးပုံကို ဖော်ပြသည်)။

**လိုအပ်ပါက အကူအညီရယူခြင်း: စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဒုက္ခရောက်နေပါက စိတ်ကျန်းမာရေး ပညာရှင်များ သို့မဟုတ် အတွေ့အကြုံရှိသူများထံမှ အကူအညီရယူရန် ဝန်မလေးသင့်ပေ။

၄။ ဘဝရည်ရွယ်ချက်နှင့် တန်ဖိုးများကို ပြန်လည်ဆန်းစစ်ခြင်း

**တော်လှန်ရေး၏ အဓိပ္ပာယ်ကို နားလည်ခြင်း: မိမိတို့ တိုက်ပွဲဝင်နေသည့် တော်လှန်ရေးသည် မည်မျှအရေးကြီးကြောင်းနှင့် မည်သည့်အတွက်ကြောင့် ပါဝင်နေကြောင်းကို ပြန်လည်ဆန်းစစ်ခြင်းဖြင့် ခွန်အားများ ရရှိစေသည်။

**မျှော်လင့်ချက်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်း: ရေရှည်ပန်းတိုင်ကို မြင်ယောင်ပြီး အောင်မြင်မှုရရှိမည့် အနာဂတ်ကို မျှော်မှန်းခြင်းဖြင့် စိတ်ဓာတ်ကို တည်ငြိမ်စေသည်။

**သင်ယူခြင်းနှင့် ကြီးထွားခြင်း: အခက်အခဲများမှ သင်ခန်းစာယူခြင်းဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ပိုမိုတိုးတက်အောင် လုပ်ဆောင်နိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ခြင်း ထားရှိရမည်။

မြန်မာ့နွေဦးတော်လှန်ရေးသည် စိန်ခေါ်မှုများစွာနှင့် ကြုံတွေ့နေရသော ကာလရှည်တိုက်ပွဲတခုဖြစ်သည်။ ဤတိုက်ပွဲတွင် ပါဝင်နေကြသော ပြည်သူများ၊ ရဲဘော်များ၊ ထောက်ပံ့သူများအားလုံး ခံနိုင်ရည်စွမ်း (Resilience) ကို လိုအပ်မှုနဲ့ စနစ်တကျ လေ့ကျင့်ပျိုးထောင်ရန် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ မိမိကိုယ်ကို ဂရုစိုက်ခြင်း၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခွန်အားမြှင့်တင်ခြင်း၊ ခိုင်မာသော လူမှုဆက်ဆံရေး ထူထောင်ခြင်းနှင့် ဘဝရည်ရွယ်ချက်များကို ပြန်လည်ဆန်းစစ်ခြင်းတို့ဖြင့် စိန်ခေါ်မှုများကို ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားကာ တော်လှန်ရေးကို အောင်မြင်မှုဆီသို့ ဦးတည်သွားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ခံနိုင်ရည်စွမ်းရှိခြင်းသည် တော်လှန်ရေး၏ ခရီးရှည်ကို ဆက်လက်လျှောက်လှမ်းရန်နှင့် နောက်ဆုံးအောင်ပွဲရယူရန်အတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော အင်အားတရပ်ပင် ဖြစ်ပါတော့သည်။

အထက်ပါရေးသားချက်များသည် ကိုယ်ကိုယ်တိုင်ပါဝင်ပြီး သိရှိခဲ့မှုနဲ့ ကျန်းမာရေးရှုထောင့်က ယူသုံးထား‌‌သော စကားလုံးများ၊ ပညာရှင်များ၏ကိုးကားမှုများ ပါဝင်သည်။

“သင်ဘယ်လိုခံစားနေလဲ” ဆိုတာကို သိခြင်းသည် ရှင်သန်နိုင်မှုကို အ‌ထောက်အကူဖြစ်သည်။

(ရှစ်လေးလုံးက စခဲ့တဲ့ အရေးတော်ပုံကြီးတွင် ယ‌နေ့တိုင်ပါဝင်ခဲ့သူ၊ နေဆဲ၊ နေလတ္တံသူများ၏ ခံနိုင်ရည်စွမ်း(Resilience)အား လေးစားဂုဏ်ယူရပါသည်။)

1:30 P.M

8.8.2025

Recent Visitors: 3